Psikopatët, Narcistët, Sadistët, të gjithë kanë 'thelbin' e njëjtë sipas psikologëve

Psikopatët, Narcistët,  Sadistët, të gjithë kanë 'thelbin' e njëjtë sipas psikologëve

  Egoizëm, Makjavelizëm, narcizëm, psikopati, sadizëm, zemërligësi dhe të tjera, janë ndër trajtat që qëndrojnë për sa i përket anës keqdashëse të personalitetit njerëzorë. Rezultatet e një projekti kërkues gjerman dhe danez, tregojnë se të gjitha këto trajta kanë një "thelb" të përbashkët. Kështu që dikush që ka një nga këto trajta, ka të ngjarë të ketë edhe të tjera.

Qoftë historia botërore, por edhe jeta e përditshme ka me qindra shembuj të njerëzve që veprojnë në mënyrë çnjerëzore, keqdashëse, egoiste etj. Në psikologji, por edhe në gjuhën e përditshme, kemi emërtime të ndryshme për tendecat e errëta të njerëzve, më të zakonshmet janë psikopatia (mungesa e empatisë), narcizmi (tendeca e pëlqimit tej mase të vetes) dhe makjavelizmi (besimi se fundi i justifikon mjetet) - e ashtuquajtura "triada e zezë" -, edhe etiketime të tjera si egoizmi, sadizmi apo pashpirtësia

Megjithëse në shikim të parë duket se ka dallime të rëndësishme midis këtyre tipareve - dhe mund të duket më e pranueshme të jesh egoistë sesa psikopat - hulumtimet e reja tregojnë se të gjitha aspektet e errëta të personalitetit njerëzor janë shumë të lidhura dhe bazohen në të njëjtën tendencë. Kjo është, tiparet më të errëta mund të kuptohen si manifestime të një prirjeje të përbashkët: thelbi i errët i personalitetit. Në praktikë, kjo nënkupton që nëse ke tendencë për të shfaqur një nga këto tipare të personalitetit të errët, ka më shumë gjasa që të kesh një tendencë të fortë për të shfaqur edhe tendenca të tjera.

Siç zbulon hulumtimi i ri, emëruesi i përbashkët i të gjitha tipareve të errëta, faktori-D, mund të përkufizohet si tendencë e përgjithshme për të maksimizuar një dobi individuale - duke shpërfillur, pranuar ose duke provokuar keqdashje për të tjerët - të shoqëruar nga bindjet që shërbejnë si justifikime.

Me fjalë të tjera, të gjitha tiparet e errëta mund të ndiqen nga tendenca e përgjithshme e kur dikush vendos qëllimet dhe interesat mbi ato të të tjerëve, madje deri në atë masë sa të kënaqet me dëmtimin e të tjerëve - së bashku me një mori besimesh që shërbejnë si justifikime dhe kështu parandalojnë ndjenjat e fajit, të turpit, ose të ngjashme. Hulumtimi tregon se tiparet e errëta në përgjithësi mund të kuptohen si shembuj të kësaj bërthame të përbashkët - megjithëse mund të ndryshojnë në aspektet që janë mbizotëruese (p.sh., aspekti i justifikimeve është shumë i fortë në narcizëm, ndërsa aspekti i provokimit keqdashës është tipari kryesorë i sadizmit).

Ingo Zettler, profesor i Psikologjisë në Universitetin e Kopenhagës dhe dy kolegë gjermanë, Morten Moshagen nga Universiteti Ulm dhe Benjamin E. Hilbig nga Universiteti i Koblenz-Landau, kanë demonstruar se si ky emërues i përbashkët është i pranishëm në nëntë nga personalitet e errëta më të studiuara:

Egoizmi: një preokupim i tepruar me përparësitë e veta në kurriz të të tjerëve dhe komunitetit

Machiavellianism: një qëndrim manipulues, i zbehtë dhe një besim se qëllimet justifikojnë mjetet

Mosangazhimi moral: stili i përpunimit njohës që lejon sjelljen jo etike pa ndier shqetësime e ankth

Narcizmi: vetëpërmbajtja e tepruar, një ndjenjë superioriteti dhe një nevojë ekstreme për vëmendje nga të tjerët

E drejta psikologjike: një besim i përsëritur se dikush është më i mirë se të tjerët dhe meriton trajtim më të mirë

Psychopathy: mungesa e ndjeshmërisë dhe vetëkontroll, i kombinuar me sjellje impulsive

Sadism: një dëshirë për të shkaktuar dëm mendor ose fizik ndaj të tjerëve për kënaqësi ose për të përfituar vetë

Vetë-interes: një dëshirë për të avancuar dhe nxjerrë në pah statusin social dhe financiar

Zemërimi: destruktiviteti dhe gatishmëria për të dëmtuar të tjerët, edhe nëse dikush dëmton veten në këtë proces

Hartimi i faktorit të përbashkët D nga hulumtuesit, i cili sapo është botuar në revistën akademike Psychological Review, mund të krahasohet me atë se si Charles Spearman tregoi rreth 100 vjet më parë se njerëzit që vlerësohen shumë pikë në një lloj të testit të inteligjencës, do shënojnë të njëjtën gjë edhe në lloje të tjera të testeve të inteligjencës, sepse ekziston diçka si një faktor i përgjithshëm i inteligjencës.

"Në të njëjtën mënyrë, aspektet e errëta të personalitetit njerëzor gjithashtu kanë një emërues të përbashkët, që do të thotë se - të ngjashme me inteligjencën - mund të thuhet se ato janë të gjitha shprehje të të njëjtës prirje disponuese", shpjegon Ingo Zettler.

'Për shembull, në një person të caktuar, faktori D mund të manifestohet kryesisht si narcizëm, psikopati ose një nga tiparet e tjera të errëta ose një kombinim i tyre. Por, me hartën tonë të emëruesit të përbashkët të tipareve të ndryshme të personalitetit të errët, mund të konstatohet thjesht se personi ka një faktor të lartë të D-së. Kjo është për shkak se faktori D tregon se sa ka gjasa që një person të angazhohet në sjellje që lidhen me një ose më shumë nga këto tipare të errëta ", thotë ai. Në praktikë, kjo do të thotë që një individ i cili shfaq një sjellje të veçantë keqdashëse (si për shembull, i pëlqen të poshtrojë të tjerët) do të ketë gjasë më të madhe për t'u angazhuar edhe në aktivitete të tjera keqdashëse (të tilla si mashtrimi, gënjeshtra apo vjedhja).

Nëntë tiparet e errëta nuk janë aspak të njëjta, dhe secila mund të rezultojë në lloje të veçanta të sjelljes. Sidoqoftë, në thelbin e tyre, tiparet e errëta zakonisht kanë shumë më shumë të përbashkëta. Dija për këtë "bërthamë të errët" mund të luajë një rol vendimtar për kërkuesit ose terapistët që punojnë me njerëz me tipare specifike të personalitetit të errët, pasi ky D-faktor ndikon në sjellje dhe veprime njerëzore të pakujdesshme dhe me qëllim të keq.

"Ne e shohim atë, për shembull, në rastet e dhunës së skajshme, apo thyerjes së rregullave, gënjeshtrave dhe mashtrimit në sektorët e korporatave apo publikut. Këtu, njohuria për faktorin D të një personi mund të jetë një mjet i dobishëm, për shembull për të vlerësuar gjasat që personi do të ofendojë ose të angazhohet në sjellje më të dëmshme", thotë ai.

Tiparet e personalitetit të errët të studiuara në projektin kërkimor:

Egoizëm
Machiavellianism
Mosangazhimi moral
Narcisizëm
E drejta psikologjike
Psikopatia
Sadizëm
Egoizëm
Zemërligësi/Oculus News

Psikopatët, Narcistët, Sadistët, të gjithë kanë 'thelbin' e njëjtë sipas psikologëve Psikopatët, Narcistët,  Sadistët, të gjithë kanë 'thelbin' e njëjtë sipas psikologëve Reviewed by Marion Mardodaj on 9/26/2018 11:37:00 PM Rating: 5
Powered by Blogger.